Top

Pers | artikelen | interviews

Dit zijn artikelen uit de pers in chronologische volgorde.

Blijf met je fikken van ons vuur af!

Algemeen Dagblad | De Stentor zaterdag 7 april 2018
Hallo mensen uit het westen van ons land. Willen jullie heel gauw van onze mooie tradities in het Oosten afblijven? We zijn namelijk gek op onze paasvuren, ons carbid, Zwarte Piet en op ons vuurwerk. Cultuurhistoricus Gerard Rooijakkers waarschuwt. ,,Tradities die niet veranderen, die verdwijnen.'' Wat nu? Is dan niets meer heilig?


Veertig dagen geen druppel maakt je spiritueler, niet religieuzer

Trouw, dinsdag 3 april 2018 (door Leonie Breebaart)
Afgelopen Paaszondag kwam er een einde aan de 40-dagen-tijd en daarmee voor veel gelovigen aan een periode van vasten. Maar onthoudingsrituelen zijn ook bij niet-religieuzen populair. Minder vlees eten, minder twitteren, minder kopen (‘Buy Nothing New’), tijdelijk niet drinken. Vasten nieuwe-stijl. Is er dan geen fundamenteel verschil tussen seculiere onthouding en de christelijke traditie waarbij zulke initiatieven aanhaken?

Niet echt, vindt Gerard Rooijakkers (1962), oud-hoogleraar Nederlandse Etnologie en specialist in religieuze rituelen. De modern-seculiere motivatie tot vasten verschilt volgens hem niet fundamenteel van de traditionele. “Het gaat bij de religieuze oproep tot vasten altijd om vier dingen. Allereerst om boetedoening, ten tweede om toewijding aan het hogere, ten derde om voorbereiding voor het grote feest. En ten vierde – dat is hier interessant – om de beheersing van de begeerte. Dat laatste zie je al in de vierde eeuw bij de woestijnvaders en monniken die de woestijn in trekken om de zinnelijkheid te onderdrukken.” Die behoefte om je los te maken van gedachteloze consumptiedrift zien we tegenwoordig ook. “In een wereld waarin het alle dagen feest is, vind ik het een spirituele daad om jezelf zaken te ontzeggen.”

Rooijakkers gelooft niet dat vastentradities die uitgingen van de kerk gelovigen per se een diepere spirituelere ervaring konden beloven. “Vroeger moest je vasten van de kerk. Bovendien was er aan het einde van de winter gewoon minder eten. Vasten was dus ook gewoon praktisch.” Dat is nu veel minder het geval. Niemand vertelt je dat je sigaretten, alcohol of vlees moet laten staan, je kiest daar zelf voor. En dat ook nog in een wereld waarin die verleidingen overvloedig aanwezig zijn. “Ik zou het dus om willen draaien. De moderne rituelen om materiële begeerte te beheersen zijn misschien wel spiritueler dan de oude die de kerk oplegde."