Top

Loes Rooijakkers-Jeuken creatief communiceren

Handpoppen en creatieve middelen

Creativiteit
Op deze pagina leert u mij wat beter kennen. Ik laat alles wat op deze pagina staat ook met gemak thuis als het niet past bij de situatie. Ik kom niet met een handpop aan als ik een bankmedewerker ga trainen om met nabestaanden te communiceren.
Ik neem geen klankschaal mee naar een uitvaart als dit niet bij mensen past. Het hoeft niet gebruikt te worden maar het kan wel. Dit is mijn creativiteit, ook zonder de middelen. Dat maakt dat er een uitvaart kan komen van een muzikant waarbij alle genodigden bij het langslopen van zijn kist dit niet in stilte deden. Met zijn instrumenten werd er een luide laatste groet gebracht.  Dat maakt dat er een uitvaart kan zijn waarbij een sprookje over een appel iedereen tot tranen roerde omdat hij fruitteler was.
Dat maakt dat een lange stilte bij het graf werd ingeleid met een klank van de klankschaal omdat er geen klokken konden worden geluid op deze begraafplaats. Voor mij is daar niets 'zweverigs' aan.

Verhalen & herinneringen
Ik bewaar 'kleine dingen van het moment' in een mooi doosje. Dit doosje heb ik gekregen van een overleden vriend. Een kastanje die ik vind, een kurk van een fles die op een bijzonder moment ontkurkt is. Het is een doosje vol kleine herinneringen en korte verhalen. Veel mensen hebben niet zo letterlijk een doosje maar bij hen  zitten de herinneringen ergens diep in hun geheugen opgeslagen. Dan kan er 'iets' nodig zijn om een verhaal op te roepen. Dat 'iets' kan de juiste vraag zijn, al dan niet van een kaartje. Maar het kan ook het vertrouwen zijn dat een kleine anekdote ook een herinnering is die het waard is om verteld te worden in de juiste context.

Hulp van 'kaartjes' of een spel

Soms ken je elkaar heel goed en is het moeilijk om steeds weer opnieuw te luisteren en nieuwsgierig te zijn. Dan kunnen andere vragen ook andere verhalen aanboren en leer je een andere zijde van iemand kennen.  Het spel Alle sterren van de hemel of setjes kaartjes met vragen kunnen dan een uitstekende hulpmiddelen zijn.  Misschien bent u zelf wel vrijwilliger of hulpverlener met een verlieservaring. Dan is het professioneel om te weten waar je eigen verdriet zit. Dan kun je er open zonder ballast zijn voor de ander. Dus ook zeer geschikt om te spelen als intervisie.

Troostkoffer
Voor kinderen die een verlies meemaken is er een hele koffer vol middelen.  Ik denk weleens dat volwassenen gewoon kinderen zijn die beter in staat zijn om sociaal wenselijk gedrag te vertonen.  Dus waarom niet op wat meer speelse wijze ontdekken hoe je omgaat met een verlies?

Verschillende middelen
Ik denk dat handpoppen, kaartjes, een kistloper of een spel veel kunnen betekenen. Het zijn voor mij creatievere manieren om weg te blijven van platitudes en open deuren.
Voor iedereen altijd? Nee, zeker niet. Ik doe nooit iets altijd roep ik als uitvaartbegeleidster en docent. Maar ik zie dit als extra middelen om in te zetten wanneer het nodig is.

Soms heb je geen zin om te praten en heb je zelfs geen zin om dat te zeggen of wil je in een groep niet uit de toon vallen. Hoe veelzeggend is dit?

Een bijzondere kistloper
De kistloper licht ik graag nader toe. Deze is gemaakt om op de dag van de uitvaart over de kist heen te leggen zodat men dan losse bloemen of kaartjes ertussen kan steken.  Na de uitvaart hebben de nabestaanden de kistloper dan nog als een tastbare herinnering. Zo is deze bedoeld.
Kistloper bij leven
Ik zie nog een andere mogelijkheid voor deze kistloper. Als iemand in de laatste fase van zijn/haar leven zit dan zijn er mensen die voor de laatste keer gaan komen. Wat zeg je dan bij het afscheid? tot ziens? het ga je goed?  Ik merk in de praktijk dat dit lastig is. Ik denk dat het een prachtig middel kan zijn om naast het ziekbed een kistloper op te hangen en een schaal met lege kaartjes ernaast. Bij het weggaan schrijft de bezoeker iets op het kaartje en plaatst het kaartje in de loper. Zo blijft de persoon die komt te overlijden betrokken tot het laatste moment en dat geeft verbinding. Als het lukt om woorden te vinden bij een gezamenlijke herinnering of iets wat je van hem/haar geleerd hebt over het leven dan is dat prachtig. Een een leeg kaartje want 'ik weet niet wat ik zeggen moet.....' is net zo goed heel veelzeggend.

Handpoppen
Ravelijn de kraai kwam ik tegen in een bijzondere winkel en ik moest haar hebben. In ons vak worden wij vaak kraaien genoemd. Kraaien zijn overlevers met een groot aanpassingsvermogen.



Schulpje de schildpad durft alleen met z'n kopje naar buiten te komen als hij zich heel vertrouwd voelt.  In een kringgesprek met kinderen of volwassenen over rouw kan Schulpje doorgegeven worden. Heb je zin om iets te zeggen? of liever niet?

Porseleintje de olifant mag alles eruit flappen met z'n slurf en flaporen. Het is niet voor niets een olifant in een porseleinkast.

Verhalenboom
De verhalenboom zit vol verhalen. Elk vogeltje of beestje kan luisteren naar iemand die een verhaal vertelt. Maar zelf hebben ze ook verhalen over leven en dood. Wat dacht je van de spin Anansi? Of het roodborstje dat ik elke dag tegenkom op de begraafplaats?
Voor kinderen zijn deze vingerpoppen makkelijk 'te bedienen'. Ze geven troost en maken dat het makkelijker wordt om te vertellen. een klein pluizig vriendje op je wijsvinger maakt het toch een beetje anders. De combinatie van een vingerpop met een verhaal uit een boek maakt het verhaal levendiger. Derk Das voorlezen met een das op je vinger geeft een extra dimensie.

Kinderen uitleggen wat dood betekent
Iedereen kent  Rupsje Nooitgenoeg'. Juist dit verhaal biedt handvatten om te praten over de dood. Een vlinder en een rups maken het makkelijk; immers als de rups een vlinder is geworden, is de rups dan dood?  Wat betekent deze transformatie?

Inzet middelen of training?
Spreekt u dit aan? Wilt u deze middelen in uw eigen situatie begeleid inzetten of een training over deze manier van kijken naar rouw en afscheid? Neemt u dan gerust contact op: loes@uitgeverijveerhuis.nl of 06-52 33 47 29